=== วิธีเจริญวิปัสสนาญาณให้เห็นนิพพาน – รู้จักญาณ ๑๑ อย่างแรก ===

๑. '''นามรูปปริจเฉทญาณ''' คือญาณที่กำหนดนามและรูป
๒. '''ปัจจยปริคคหญาณ''' คือญาณที่เห็นเหตุของนามรูป
๓. '''สัมมสนญาณ''' คือญาณที่เห็นไตรลักษณ์ (ความเป็นทุกข์ ความไม่เที่ยง ความเป็นอนัตตา) ของนามรูป
๔. '''อุทยัพพยญาณ''' คือญาณที่เห็นการเกิดขึ้นและความดับไปของนามรูป
๕. '''ภังคานุปัสสนาญาณ''' คือญาณที่เห็นความดับไปของนามรูป

'''และญาณ ๖ อย่างที่จะต้องเจริญต่อไป ได้แก่'''

๖. '''ภยตุปัฏฐานญาณ''' คือญาณที่เห็นความเป็นภัยของนามรูป
๗. '''อาทีนวานุปัสสนาญาณ''' คือญาณที่เห็นความเป็นโทษของนามรูป
๘. '''นิพพิทานุปัสสนาญาณ''' คือญาณที่เห็นความน่าเบื่อหน่ายของนามรูป
๙. '''มุญจิตุกัมยตาญาณ''' คือญาณที่ใคร่จะพ้นออกจากนามรูป
๑๐. '''ปฏิสังขานุปัสสนาญาณ''' คือญาณที่พิจารณาหาทางให้พ้นจากสังขาร โดยกลับไปพิจารณาไตรลักษณ์ของนามรูป

'''ดูบทเรื่อง''' “วิธีกาหนดรูป” หน้า 191
'''ดูบทเรื่อง''' “วิธีกาหนดรู้นาม” หน้า 281
'''ดูบทเรื่อง''' “วิธีเห็นการสืบต่อของปฏิจจสมุปบาท” หน้า 319
'''ดูหัวข้อ''' “วิธีเจริญสัมมสนญาณ” หน้า 359
'''ดูหัวข้อ''' “วิธีเจริญอุทยัพพยญาณ” หน้า 370
'''ดูหัวข้อ''' “วิธีเจริญภังคญาณ” หน้า 380