=== คาถามและคาตอบ ๕ === === ๕.๓ – เจริญเมตตาโดยมีมารดาทั้งปวงเป็นอารมณ์ได้ไหม (หน้า ๓๑๐) === '''คาตอบ''' '''เมตตากรรมฐาน''' ไม่เกี่ยวข้องกับอดีตและอนาคต แต่เป็นเรื่อง '''ปัจจุบัน''' เท่านั้น เพราะมีเพียงอารมณ์ปัจจุบันเท่านั้นที่ก่อให้เกิดเมตตาฌาน ไม่ใช่อารมณ์อดีตหรืออนาคต เราไม่สามารถได้ฌานโดยการแผ่เมตตาไปยังผู้ที่ตายแล้ว ในวัฏฏสงสารอันไม่มีที่สิ้นสุด อาจไม่มีใครเลยที่ไม่เคยเป็นบิดามารดาของเรา แต่เนื่องจากเมตตากรรมฐานไม่ได้เกี่ยวข้องกับวัฏฏสงสารอันไม่มีที่สิ้นสุด จึงไม่จำเป็นต้องพิจารณาว่าคนนี้เป็นมารดาหรือเป็นบิดาของเรา ในกรณีนี้ จาก '''เมตตสูตร''' พระพุทธเจ้าตรัสว่า: > '''“มาตา ยถา นิย ปุตฺตมายุสา เอกปุตฺตมนุรกฺเข. เอวมฺปิ สพฺพภูเตสุ มานส ภาวเย อปริมาณ”''' ความหมายโดยนัยของพระองค์คือ เปรียบเสมือนกับมารดาผู้มีบุตรคนเดียวย่อมสละแม้ชีวิตของตนเพื่อบุตรนั้นฉันใด ภิกษุพึงแผ่เมตตาไปยังสัตว์ทั้งปวงแม้ฉันนั้นเหมือนกัน นี่คือ '''คำสอน''' ของพระพุทธเจ้า ถึงแม้ความรู้สึกที่เหมือนมารดาอย่างเดียวจะนำไปสู่ฌานไม่ได้ แต่ถ้าเราแผ่เมตตาไปด้วยความคิดว่า “ขอให้บุคคลนี้เป็นผู้มีความสุข บริหารตนไปเถิด” ย่อมนำไปสู่ฌานได้ === คาถาม ๕.๔ – ความเป็นพระอริยะและความเป็นพระโพธิสัตว์ === '''คาถาม''' (คาถามต่อไปนี้มีคาตอบเดียวกัน) * มีพระโพธิสัตว์หรือไม่ในสมัยที่พระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่ * พระโพธิสัตว์ได้บรรลุมรรคผลหรือไม่ หรือยังเป็นเพียงปุถุชนอยู่ '''ถ้ามี''' (อ้างอิง: ขุททกปาฐะ – เมตตสูตร)