==== คำถามและคำตอบ ๔ – ๔.๖ บรรลุมรรคผลด้วยเพียงขณิกสมาธิได้หรือไม่ (หน้า ๒๗๒) ====

อย่างไรก็ดี จริง ๆ แล้วก็เป็นไปได้ที่จะบรรลุธรรมโดยกำหนดรู้ธรรมเพียงอย่างเดียว แต่นั่นก็ต่อเมื่อได้กำหนดรู้ธรรมอย่างอื่นแล้วมาก่อนในชาตินี้หรือในชาติก่อน ๆ

ยกตัวอย่างเช่น ท่านพระสารีบุตร เมื่อท่านได้ฟังท่านพระอัสสชิกล่าวธรรมเพียงประโยคเดียว ก็ได้บรรลุเป็นพระโสดาบัน หลังจากนั้น ท่านก็อุปสมบทเป็นพระภิกษุแล้วเจริญกรรมฐานต่อไป

'''ในอนุปทสูตร'''
พระพุทธเจ้าทรงพรรณนาความที่ท่านพระสารีบุตรเป็นผู้ชำนาญอย่างยิ่งในการกำหนดรู้นามธรรมแต่ละอย่างในฌานสมาบัติที่ท่านได้ไปตามลำดับ แต่ถึงแม้ท่านจะปฏิบัติอย่างเอาจริงเอาจัง ก็ยังไม่บรรลุเป็นพระอรหันต์

ต่อจากนั้นวันหนึ่ง พระพุทธเจ้าได้สอนทีฆนขสูตรแก่หลานชายของท่านพระสารีบุตร โดยอธิบายธรรมะอย่างเดียวคือเวทนา ในขณะนั้น ท่านพระสารีบุตรกำลังยืนอยู่ทางด้านพระปฤษฎางค์ของพระพุทธเจ้า ถวายงานพัดและฟังธรรมเทศนานั้นไปด้วย เมื่อจบพระธรรมเทศนา ท่านได้บรรลุพระอรหันต์และหลานชายของท่านได้บรรลุพระโสดาบัน ส่วนพระสารีบุตรบรรลุพระอรหันต์โดยพิจารณาธรรม

***

*มัชฌิมนิกาย.อุป.ข้อ ๙๓ (อนุปทสูตร)*
*ดูรายละเอียดถึงวิธีกำหนดรู้นามธรรมแต่ละอย่างของฌานสมาบัติของตนในหัวข้อ “กำหนดรู้ฌานวิถีจิต” หน้า 284*
*ม.มัช.ข้อ ๒๐๑ (ทีฆนขสูตร)*