====== คาถามและคาตอบ ๔ – ๔.๒ การได้มรรคผลในการปฏิบัติธรรม ======

'''๓. นิรุตติปฏิสัมภิทา''' (ปัญญาแตกฉานในภาษา) คือปัญญาในเรื่องไวยากรณ์ โดยเฉพาะไวยากรณ์ของพระบาลี

'''๔. ปฏิภาณปฏิสัมภิทา''' (ปัญญาแตกฉานในญาณทั้ง ๓) คือวิปัสสนาปัญญา ที่รู้ปฏิสัมภิทา ๓ อย่างแรก

'''เหตุปัจจัย ๕ อย่าง (บารมี) เพื่อให้ได้ปฏิสัมภิทา ๔'''

๑. '''อธิคม''' (การบรรลุ) คือ การบรรลุอรหัตมรรคและอรหัตผล หรือมรรคผลขั้นอื่นๆ
๒. '''ปริยัติ''' (การเรียน) คือ การเรียนพระธรรม
๓. '''สวนะ''' (การฟัง) คือ การฟังคำอธิบายพระธรรมอย่างตั้งใจและเคารพ
๔. '''ปริปุจฉา''' (การสอบถาม) คือ การสนทนาถึงข้อความที่ยาก คำอธิบายที่ยากในพระบาลีและอรรถถา
๕. '''บุพพปโยค''' (ความพยามยามที่ทำไว้ก่อน) คือ การปฏิบัติสมถะวิปัสสนาจนถึงสังขารุเบกขาญาณในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ

ถ้าปฏิบัติในพระศาสนานี้แล้วไม่บรรลุพระนิพพาน นั่นเป็นเพราะบารมียังไม่สุกงอม เหตุผลอื่นอาจเป็นเพราะได้รับพยากรณ์จากพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ หรือได้ตั้งความปรารถนาเพื่อออกจากวัฏสงสารในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าในอนาคต เช่นพระศรีอริยเมตไตยเป็นต้น

'''ตัวอย่าง:''' มีพระภิกษุณีสองพันรูป ผู้ล้วนแต่เป็นพระอรหันต์วิปัสสก ผู้ปรินิพพานในวันเดียวกันกับพระนางยโสธรา (อ้างถึงใน *วิสุทธิมรรค ขันธนิเทศ* ข้อ ๔๒๙: กถาว่าด้วยประเภทแห่งปัญญา)