=== วิธีเจริญพรหมวิหาร ๔ และอารักขกรรมฐาน – ประโยชน์ของสมถะ (หน้า ๑๖๙) ===

'''๔. ความเกิดและความดับแห่งสังขาร'''
'''๕. ความเกิดและความดับแห่งวิญญาณ'''

ดังนั้น ภิกษุผู้ได้สมาธิย่อมรู้ขันธ์ ๕ พร้อมทั้งเหตุของขันธ์ ๕ และการเกิดดับของขันธ์ ๕ ย่อมเห็นอย่างชัดเจนว่า เพราะการเกิดของเหตุ ขันธ์ ๕ จึงเกิด และเพราะความดับไปอย่างไม่มีส่วนเหลือของเหตุ ขันธ์ ๕ จึงดับไปโดยไม่มีส่วนเหลือ

ด้วยสมถกรรมฐานที่เราได้พูดถึงในการสนทนา ๒ ครั้งแรกและในวันนี้ ย่อมก่อสมาธิที่มีกาลัง และแสงแห่งสมาธิ (คือแสงแห่งปัญญา) นั่นแหละ ที่ยังโยคีให้เห็นนามรูปปรมัตถ์ในวิปัสสนา เพราะอาศัยสมาธิที่หยั่งลึก เข้มแข็งและมีกาลัง จึงสามารถเห็นอย่างชัดเจนถึงธรรมชาติคือความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาของรูปนาม และเหตุของรูปนาม การเห็นอย่างชัดเจนเช่นนี้ เป็นประโยชน์ใหญ่ที่ได้จากสมถกรรมฐาน

อนึ่ง สมถะยังเป็นที่พักสำหรับโยคีได้อีกด้วย เพราะมีอะไรมากมายที่'''ต้อง'''กำหนดรู้ในวิปัสสนา ความอ่อนล้าจึงอาจมี เมื่อเป็นเช่นนี้ โยคีก็อาจอยู่ในฌานใดฌานหนึ่งเป็นเวลานาน ๆ เป็นการพักและการเติมพลังใจ แล้วก็จะสามารถกลับไปเจริญวิปัสสนาต่อ เมื่อใดที่ความอ่อนล้าเกิดอีก ก็อาจเข้าฌานอีกเพื่อพัก

การระลึกถึงประโยชน์ของสมถะได้เป็นเรื่องดี ในการสนทนาครั้งต่อไป เราจะกล่าวถึงวิปัสสนา