เจริญอัปปนาสมาธิในกรรมฐานอื่น – วิธีเจริญอาการ ๓๒ ในร่างกาย { หน้า ๑๑๒ }

====== หมวด ๑ ======
๑. ผม
๒. ขน
๓. เล็บ
๔. ฟัน
๕. หนัง

====== หมวด ๒ ======
๖. เนื้อ
๗. เอ็น
๘. กระดูก
๙. เยื่อในกระดูก
๑๐. ไต
๑๑. หัวใจ
๑๒. ตับ
๑๓. พังผืด
๑๔. ม้าม
๑๕. ปอด
๑๖. ไส้ใหญ่
๑๗. สายยึดลาไส้
๑๘. อาหารใหม่
๑๙. อาหารเก่า
๒๐. มันสมอง

'''ธาตุน้ำ ๑๒ อาการ''' ควรกำหนดรู้โดยแบ่งเป็น ๒ หมวด หมวดละ ๖ อย่าง คือ

====== หมวด ๑ ======
๑. ดี
๒. เสลด
๓. หนอง
๔. เลือด
๕. เหงื่อ
๖. มันข้น
๗. น้ำตา
๘. มันเหลว
๙. น้ำลาย
๑๐. น้ำมูก
๑๑. ไขข้อ
๑๒. มูตร

พึงกำหนดรู้ส่วนเหล่านั้นไปตามลำดับทีละอย่าง พยายามเห็นแต่ละส่วนให้ชัดเจนเหมือนกับเห็นใบหน้าของตนในกระจกเงาที่ใสสะอาด

'''พังผืด''' มีสีขาว เป็นเยื่อเหมือนตาข่าย แยกเนื้อแต่ละมัดออกจากกันตลอดทั่วร่างกาย

'''อาหารใหม่''' คือ อาหารที่ยังไม่ได้ย่อย หรืออาหารในกระเพาะ

'''ไขข้อ''' คือ '''น้ำ'''หล่อลื่น หรือ '''น้ำ'''มันในข้อกระดูก