====== วิธีเจริญอานาปานสติจนถึงอัปปนา – วิธีบรรลุฌาน ======
'''{ หน้า ๙๕ }'''

====== ตาราง ๑: วิถีจิตเมื่อได้ฌาน (ฌานสมาปัตติวิถี) ======

จิตดวงหนึ่งมีอายุหนึ่งขณะจิต โดยมีสามอนุขณะ คือ '''เกิดขึ้น (อุปาทขณะ)''', '''ตั้งอยู่ (ฐีติขณะ)''', และ '''ดับไป (ภังคขณะ)'''

ในระหว่างวิถีจิต มีภวังคจิตเกิดขึ้นจำนวนหนึ่ง (ดู ตารางที่ ๑ก: การจุติและการปฏิสนธิ)

'''ขณะจิต''' | '''อารมณ์'''
---|---
(ก่อนวิถีจิต) | …
อารมณ์ก่อนจุติ | จิตในชาติก่อน

'''ภวังค์''' | มโนทวารา, วัชชนะ, ภูมิ (กาม / รูป / อรูป)



….

'''ฌานอารมณ์'''
| '''จิต''' | |
| :--- | :---:
| '''ชวนะ ๑''' | |
| '''ชวนะ ๒''' | |
| '''ชวนะ ๓''' | |
| '''บริกรรม''' |
| '''อุปจาร''' |
| '''อนุโลม''' | ๔ |
| '''โคตรภูญาณ''' | กาม (หลังวิถีจิต)

(หลังวิถีจิต) …
อารมณ์ก่อนจุติ | จิตในชาติก่อน
ชวนะ | ภวังค์ (มาก: พัน ล้าน ฯลฯ)
||…||
|
'''อัปปนา''' | รูป / อรูป (กาม / รูป / อรูป)

'''สรุปรายละเอียด:'''
ฌานสมาปัตติวิถีเป็นมโนทวารวิถีที่สามารถเกิดขึ้นได้ใน ๓ ภูมิ คือ กามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ รายละเอียดที่มาในที่นี้มาจากวิสุทธิมรรค นิเทศเรื่องปฐวีกสิณ ข้อ ๖๙ (กถาว่าด้วยปฐมฌาน)