====== วิธีเจริญอานาปานสติจนถึงอัปปนา ======
*ที่มา: หน้า ๗๙*

ดังนั้น ทั้งหมดที่โยคีต้องทำในขั้นนี้ก็คือ อธิษฐานเพื่อระงับลมหายใจ และมีสติที่ลมหายใจอย่างต่อเนื่อง ด้วยวิธีนี้ ก็จะเห็นว่าลมหายใจจะสงบลงเรื่อยๆ จนกระทั่งนิมิตอาจปรากฏในตอนนี้

ก่อนนิมิตจะปรากฏ หลายท่านจะเผชิญกับความยากลำบาก โดยมากจะพบว่าลมหายใจละเอียดมากและไม่ชัด จึงอาจคิดว่าลมหายใจได้หยุดไปแล้ว ถ้าเป็นเช่นนี้ โยคีควรรักษาสติไว้ที่จุดสุดท้ายซึ่งลมหายใจกระทบ และคอยเฝ้าดูลมที่จุดนั้น

คนตาย เด็กในครรภ์ คนจมน้ำ คนสลบ คนที่อยู่ในจตุตถฌาน คนที่อยู่ในนิโรธสมาบัติ และพรหม บุคคล ๗ จำพวกเหล่านี้เท่านั้นที่ไม่หายใจ พึงพิจารณาว่า โยคีไม่ใช่คนหนึ่งในบุคคลเหล่านั้น และจริงๆ แล้วยังหายใจอยู่ เพียงแค่สติไม่มีกำลังพอที่จะรู้สึกถึงลมหายใจเท่านั้น

เมื่อลมหายใจละเอียด ไม่ควรทำอะไรให้ลมชัดยิ่งขึ้น เพราะความพยายามเช่นนั้นจะทำให้ฟุ้งซ่าน แล้วสมาธิก็จะไม่เจริญขึ้น ให้มีสติทำหายใจตามที่เป็นเท่านั้น และถ้าลมไม่ชัด ก็เพียงแค่เฝ้าอยู่ที่จุดซึ่งลมกระทบเป็นครั้งสุดท้าย แล้วก็จะพบว่า เมื่อโยคีใช้สติและปัญญาเช่นนี้ ลมหายใจก็จะปรากฏอีก

'''นิโรธสมาบัติ''' คือเมื่อจิต เจตสิกที่เกิดร่วมกัน และรูปที่เกิดจากจิต ทั้งหมดจะระงับไปชั่วคราว ดูรายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องนี้ในคำถามและคำตอบ ๕.๑ หน้า ๓๐๓