====== อารัมภบท – การรู้และเห็นทุกข์อริยสัจ ======

'''๒. อกุศลวิปากวิญญาณจิต''' ได้แก่ จักขุวิญญาณจิต โสตวิญญาณจิต ฆานวิญญาณจิต ชิวหาวิญญาณจิต และกายวิญญาณจิต เป็นจิตอีก ๕ อย่าง รวมเป็นจิต ๑๐ ชนิด ส่วนจิตอย่างอื่นทั้งหมดเกิดที่หทัยวัตถุ

*   '''อกุศลจิต ๑๒ อย่าง''' ได้แก่ โลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ และโมหมูลจิต ๒
*   '''อเหตุกจิต ๘ อย่าง''' (เป็นจิตที่ไม่มีมูลคือเหตุ) ได้แก่
    *   สัมปฏิจฉันจิต ๒ (ทำหน้าที่รับอารมณ์)
    *   สันตีรณจิต ๓ (ทำหน้าที่สอบสวนอารมณ์)
    *   ปัญจทวารวัชชนจิต ๑ (ทำหน้าที่ปรารภอารมณ์ทางปัญจทวาร)
    *   มโนทวารวัชชนจิต ๑ (ทำหน้าที่ปรารภอารมณ์ทางมโนทวาร)
    *   หสิตปุพพาทจิต ๑ (ทำให้เกิดการแย้มยิ้มในพระอรหันต์)
    รวมกับทวิปัญจวิญญาณจิตที่เพิ่งกล่าว นับเป็น '''อเหตุกจิต ๑๘ อย่าง'''
*   '''กามาวจรโสภณจิต ๒๔''' (คือจิตที่งดงามในกามภูมิ) ได้แก่ กามาวจรกุศลจิต ๘, สเหตุกกามาวจรวิปากจิต ๘ และกามาวจรกิริยาจิต ๘ ของพระอรหันต์
*   '''รูปาวจรจิต ๑๕''' ได้แก่ รูปาวจรกุศลจิต ๕, รูปาวจรวิปากจิต ๕, และรูปาวจรกิริยาจิต ๕ ของพระอรหันต์
*   '''อรูปาวจรจิต ๑๒''' ได้แก่ อรูปาวจรกุศลจิต ๔, อรูปาวจรวิปากจิต ๔, และอรูปาวจรกิริยาจิต ๔ ของพระอรหันต์
*   '''โลกุตตรจิต ๘''' ได้แก่ มรรคจิต ๔, และผลจิต ๔

(หนังสือภาษาอังกฤษฉบับปรับปรุงครั้งที่ ๕ ได้ปรับข้อความในย่อหน้านี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น)